جزوه ي آشنايي با سوالات و اهداف تيمز و پرلز و نحوه ي طراحي سوالات

 

جهت دانلود جزوه ي كامل تيمز و پرلز و طراحي سوالات به لينك های زير مراجعه فرمائيد. 

 http://uplod.ir/eluy2ucuj1c4/pmp2dvsk7dcrt8fwmq6.pdf.htm

http://up.toca.ir/images/q7ptbyx61y07or5eolwu.pdf

ادامه نوشته

تاكسونومي سؤال‌ها :( ارزش سؤالات)

 تاكسونومي سؤال‌ها :( ارزش سؤالات)

سؤالهاي چند گزينه‌اي كه براي آزمون اهداف شناختي طرح مي‌شوند جهت سهولت كار بطور كلي در سه دسته و سطح زير مطرح مي‌شوند و بنام تاكسونومي 1 و 2 و 3 معروف شده‌اند:

1-  تاكسونومي 1 (Recognition Recal)  يا  يادآوري و با بازشناسي(سطح دانش را بیان می کند)

اين نوع سؤالها تنها با قدرت حافظه امتحان شونده سر و كار دارد، مثل به يادآوردن حقايق، تئوري‌ها، فرضيه‌ها و ... در اين سؤالها فرد كافي است آنچه را كه قبلاً خوانده است و در حافظه خود محفوظ داشته مستقيماً با انتخاب گزينة مورد نظر آنرا نشان دهد.اينگونه سؤالها در سطح اول و پلة ابتدايي يادگيري قرار مي‌گيرند

2- تاكسونومي 2، تفسير اطلاعات (Interpretation)(تجزیه و تحلیل –تفسیرو مقایسه و تفاوت ها را بیان می کند)

پاسخ به اينگونه سؤال‌ها علاوه بر حافظـه، به تفسير و برگردانـدن اطلاعات از شكلي به شكل ديگر بستـگي دارد. مثلاً دانشجو، كليشة راديوگرافي قفسه سينه يك فرد سالم را با يك فرد مسلول مقايسه كرده و تفاوت‌هاي آنها را بيان مي‌كند و با يك منحني را تجزيه و تحليل مي‌كند. اين گروه از سؤالها در سطح بالاتري از يادگيري قرار دارند البته به شرط آنكه امتحان دهنده اين تصاوير؛ منحني‌ها و راديوگرافي‌ها را قبلاً نديده باشد و براي او تازگي داشته باشد در غير اين صورت تاكسونومي سؤال به 1, تنزل مي‌كند.

3- تاكسونومي 3 يا حل مسئله (Problem Solving)(دانش آموز خودش حل کرده و ابتکار و خلاقیت به خرج می دهد)

پاسخ به اينگونه سؤال‌ها علاوه بر حافظه به سطوح بالاتري از يادگيري مثل تجزيه و تحليل و حتي تركيب و ارزشيابي نياز دارد. در اينگونه سؤالها اطلاعات مختلف در كنار هم قرار گرفته و كلاً بصورت مجموعه‌معني‌داري در مي‌آيند.

سؤالهاي اين دسته ممكن است براساس گزارش‌هایي باشد كه دانشجو لازم است از آن براي تشخيص افتراقي مساله استفاده نمايد همچنين ممكن است گروههايي از اطلاعات ارائه گردد كه دانشجو آنها را تجزيه و تحليل نموده و مسئله را حل نمايد.همچنين گزارش‌هاي يك پروژه تحقيقاتي نيز مي‌تواند در اين دسته از سؤالات قرار گيرد.

يك امتحان ممكن است داراي سوالهاي با تاكسونومي مختلف باشد. تعيين درصد سئوالهاي ياد شده بستگي به اهداف امتحان دارد. مثلا براي دانشجويان دوره علوم پايه ممكن است تعداد سوالهاي با تاكسونومي 1 نسبت به تاكسونومي 3 بيشتر باشد و برعكس براي دانشجويان دوره باليني كه بطور مستقيم با بيمار در ارتباط هستند, درصد سوالهاي امتحان با تاكسونومي بالاتر اهداف امتحان را بيشتر بيان مي كند لذا اعتبار آن نيز بيشتر است.

جدول مختصات:

هر آزموني كه براي اندازه‌گيري پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان تهيه مي‌شود بايد دو عنصر را در نظر بگيرد: هدفهاي پرورشي و محتواي درس. يك آزمون خوب نه تنها بايد همة هدفهاي پرورشي و همة محتواي درس را در نظر بگيرد، بلكه بايد اهميت نسبي هر يك از آنها را نيز به حساب آورد. بدين معنا كه تعداد سؤالات مربوط به يك هدف و يك محتوا متناسب با اهميت آنها باشد. بايد به هدفهاي مهم و محتواي مهم سؤالات بيشتري اختصاص داده شود. و در عوض از مطالب كم اهميت سؤالات كمتري نوشته شود.

نويسندة سؤالات يك آزمون، براي اطمينان از اينكه تعداد سؤالات متناسب با اهميت هدفها و محتواست، ابتدا بايد به تنظيم جدول طرح آزمون اقدام كند. جدول طرح آزمون عبارت است از يك جدول دو بُعدي كه در رديف بالاي آن محتوا (فصول يا قسمتهاي مختلف كتاب) و در ستون سمت راست آن هدفهاي مورد نظر نوشته مي‌شود. تهيه كنندة سؤالات، بر اساس تعداد صفحه‌ها، تعداد ساعتهاي صرف شده براي تدريس و قضاوت شخصي خود، به هر يك از قسمتهاي مختلف محتوا و هدفها يك ضريب مي‌دهد. بنابراين، ضريبي كه در مقابل هر يك از قسمتهاي مختلف محتوا و هدفها نوشته مي‌شود، اهميت نسبي آنها را نشان مي‌دهد.

اهدافي كه در ستون سمت راست جدول طرح آزمون نوشته مي‌شوند بايد كاملاً كلي باشند. يعني هدف طوري بايد نوشته شود كه در همة فصول بتوان براي آن سؤال پيدا كرد. مثلاً اگر يكي از هدفها مربوط به يادگيري مفاهم باشد در يكي از رديفهاي ستون سمت راست مي‌توان نوشت: «دانش‌آموز بايد بتواند مفاهيم را به درستي تعريف كند»، امّا نمي‌توان نوشت: «دانش‌آموز بايد بتواند روايي و اعتبار را درست تعريف كند»زيرا در همة فصول نمي‌توان راجع به روايي و اعتبار سؤال پيدا كرد.

تنظيم جدول طرح امتحان مانع از اين مي‌شود كه به مطالب آسان و به هدفهاي كم اهميت سؤالات بيشتري اختصاص داده شود. تهيه كنندة سؤال نبايد به هر مطلب پيش پا افتاده و به هر هدف ناچيز سؤال اختصاص دهد. فقط افراد كم تجربه اين نوع سؤالات را مي‌نويسند، چون نوشتن سؤال از مطالب كم اهميت آسانتر از نوشتن سؤال از مطالب مهم است.

يك آزمون خوب پيشرفت تحصيلي آزموني است كه به بهترين شكل منعكس كنندة تمامي هدفهاي آموزشي و همة محتواي برنامة درسي باشد. از لحاظ نظري، بهترين آزمون براي يك درس يا يك موضوع آزموني است كه تمام مطالب و كلية هدفهاي آموزشي آن درس را شامل شود. اما اگر درس يا موضوع مفصل باشد تهية چنين آزموني غيرعملي است. بنابراين، به جاي گنجانيدن تمامي محتوا و هدفها در آزمون،‌تهية كنندة آزمون به انتخاب تعدادي سؤال نمونه كه معرف هدفها و محتواي درس باشند اقدام مي‌كند. در صورتي چنين آزموني يك آزمون خوب يا به اصطلاح يك آزمون داراي روايي خواهد بود كه سؤالهاي آن حاوي نمونة درستي از هدفها و محتواي درس باشند. جدول مشخصات به معلم يا آزمون‌ساز كمك مي‌كند تا از مجموع بزرگي از سؤالهاي ممكن نمونه‌اي را كه به خوبي معرف محتوا و هدفهاي درس باشند انتخاب كند.

بعد از تكميل بعد محتوا و بعد هدف جدول مشخصات، آزمون ‌ساز بايد تعيين كند كه سؤالهاي آزمون خود را به چه صورتي در ميان هدفها و عنوانهاي درس توزيع نمايد؛ يعني تعداد سؤالهايي را كه به هر يك از موضوعهاي درسي و هدفهاي آموزشي اختصاص خواهند داشت تعيين نمايد و اين تعداد را يا به صورت تعداد واقعي سؤالها يا به صورت درصد در خانه‌هاي جدول مشخصات وارد كند. براي تعيين درصد سؤالهايي كه به بخشهاي مختلف محتوا  هدفها تعلق مي‌گيرند جواب سؤالهاي زير را بايد تعيين كرد: يكي اينكه كدام بخش از محتوا و كدام دسته از هدفها داراي حجم بيشتري است و وقت بيشتري صرف آموزش آنها شده است؟ دوم اينكه كدام هدفها از لحاظ نگهداري در حافظه و كاربرد در آينده ارزش بيشتري دارند؟ سوم اينكه كدام قسمت يا قسمتهاي درس يا موضوع درسي از اهميت بيشتري برخوردارند؟ نحوة توزيع سؤالهاي آزمون در ميان بخشها و هدفهاي مختلف بايد متناسب با جواب اين سؤالها باشد.

چنانچه بخشهاي مختلف محتوا از اهميت يكساني برخوردار باشند و در توزيع سؤالها در ميان بخشهاي مختلف تنها بخواهيم مقدار ساعات تدريس را براي هر بخش منظور كنيم، در آن صورت مي‌توانيم از فرمول زير استفاده نماييم:

تعداد ساعتهايي كه صرف تدريس بخش شده

= نسبت ساعتهاي تدريس هر بخش

        تعداد كل ساعتهاي تدريس

 

براي روشن شدن مطلب، از اطلاعات جدول 2- 6 استفاده مي‌كنيم. در اين جدول، كتاب علوم پنجم دبستان به 9 بخش تقسيم شده است و همچنين تعداد ساعتهايي كه به تدريس هر بخش اختصاص داده شده نيز آمده است. اگر بخواهيم يك آزمون 64 سؤالي براي اين كتاب تهيه كنيم و متناسب با ساعات تدريس سؤالها را در ميان بخشهاي مختلف تقسيم نماييم، به گونة زير عمل مي‌كنيم:

جدول 2-6 جدول مشخصات (اجزاي محتواي) كتاب علوم پنجم دبستان (اقتباس از مؤسسة تحقيقات و برنامه‌ريزي علمي و آموزشي وزارت آموزش و پرورش، 1353)

عنوان بخش	ساعتهاي تدريس هر بخش	نسبت ساعتهاي تدريس	تعداد سؤالها
1- طبقه‌بندي موجودات	13	19/0	12
2- مواد از چه تشكيل شده‌اند	8	12/0	8
3- هوا در اطراف ما	6	08/0	5
4- پيش‌بيني وضع هوا	8	12/0	8
5- آتش چيست؟	5	07/0	5
6- بدن شما چگونه كار مي‌كند؟	10	15/0	9
7- ستارگان	7	10/0	6
8- پرواز در هوا	7	10/0	6
9- اكتشافات فضايي	5	07/0	5
جمع	69	1	64

19/0 = 69  : 13 =  نسبت ساعتهاي تدريس بخش اول

از آنجا كه در مجموع 64 سؤال خواهيم داشت، لازم است 19/0 را در كل سؤالها يعني 64 ضرب كنيم تا تعداد سؤالهاي بخش اول تعيين شود.

12 -  15/12 = 64 × 19/0 = تعداد سؤالهاي بخش اول

براي تعيين نسبت ساعتهاي تدريس و تعداد سؤالهاي بخشهاي ديگر كتاب نيز همين محاسبات را ادامه مي‌دهيم. ارقام جدول 2- 6 اين گونه به دست آمده‌اند.

 

 توجه :

براي مشاهده متن كامل به لينك زير مراجعه فرمائيد

                 http://upload.tehran98.com/img1/bowyswxxtqowjyx486.doc

                          

                                                                                                                       

                                                                   

           

           

طراحي و تجزيه و تحليل سئوالات چند گزينه‌اي

هنگامي مي‌توانيم ادعاي شكل گرفتن روند ياددهي -  يادگيري را بكنيم كه يك سلسله تغييرات مطلوب در رفتار دانشجويان پديد آمده باشد و دانشجويان در پايان يك دوره درس بسته به نوع هدفهاي آموزشي تعيين شده بتوانند ضمن حفظ مطلب، اطلاعات در دسترس را خلاصه كنند، پديده‌ها را بر اساس معيارهاي مناسب مورد ارزشيابي قرار دهند و دانش خود را به طور مناسب براي حل مسأله و ايجاد پديده‌هاي جديد به كار گيرند. كسب اطلاع از حاصل كار و ميزان دستيابي به اهداف با استفاده از روشهاي ارزشيابي امكان‌پذير است. بايد توجه داشت كه ارزشيابي از پيشرفت تحصيلي دانشجويان و يا آموخته‌هاي هر گروهي كه تحت آموزش قرار مي‌گيرند بايد با توجه به اهداف آموزشي صورت گيرد. به عبارت ديگر معلمين بايستي همان چيزي را ارزشيابي كنند كه آموزش داده‌اند. معلمين مي‌توانند از مواد و وسايل آموزشي مختلف در ارزشيابي خود استفاده كرده و آن را از حالت
خسته كننده هميشگي كه همان استفاده از علم و كاغذ است خارج نمايند.

در جزوه حاضر سعي شده است تا كلمات و عبارات فني، به همان صورتي كه در كتابهاي معتبر به كار رفته و براي اكثر اساتيد و دانشجويان شناخته شده است، به كار رود. در زير به تعدادي از اين كلمات و عبارات اشاره مي‌شود. يادگيري آنها، پيش از شروع متن اصلي مفيد به نظر مي‌رسد.

تعريف اندازه‌گيري: (Measurment)

در اندازه‌گيري، ويژگيها يا صفات اشياء و افراد تعيين مي‌گردد و مقدار آن ويژگيها يا صفات به صورت عدد يا رقم گزارش مي‌شود. بنابراين، مي‌توان گفت: «اندازه‌گيري عبارت است از فرآيندي كه تعيين مي‌كند يك شخص يا يك شيءِ چه مقدار از يك ويژگي برخوردار است.»

به عبارت ديگر اندازه‌گيري عبارت است از يك فرآيند منظم براي كمي كردن يك متغير پيوسته، مثل طول، وزن حجم، هوش، استعداد و پيشرفت تحصيلي.

آزمون: (Test)

گفتيم كه اندازه‌گيري يك فرآيند يا فعاليت است. اين فرآيند يا فعاليت نياز به وسيله‌اي دارد كه به آن وسيلة اندازه‌گيري مي‌گويند.

معمولترين وسيلة اندازه‌گيري ويژگيها يا صفات رواني آزمون (Test) است. آزمون وسيله يا روشي نظامدار (سيستماتيك) براي اندازه‌گيري نمونه‌اي از رفتار است.

آزمودن: (Testing)

وقتيكه براي اندازه‌گيري يكي از ويژگيهاي رواني يا تربيتي يك فرد يا گروهي از افراد از آزمون استفاده مي‌شود به اين عمل يا فعاليت آزمودن مي‌گويند.

سنجش: (Assessment)

زماني كه در اندازه‌گيري،‌ به جاي آزمون يا علاوه بر آن، وسايل ديگري به كار مي‌روند به آن سنجش مي‌گويند. بنابراين، سنجش نيز نوعي اندازه‌گيري است كه مفهوم وسيعتر از آزمودن دارد.

ارزشيابي: Evaluation

ارزشيابي به يك فرآيند نظامدار (سيستماتيك) براي جمع‌آوري، تحليل و تفسير اطلاعات گفته مي‌شود به اين منظور كه تعيين شود آيا هدفهاي مورد نظر تحقق يافته‌اند يا در حال تحقق يافتن هستند و به چه ميزاني حال مي‌توانيم مفاهيم اصلي مورد بحث يعني آزمودن، سنجش، اندازه‌گيري و ارزشيابي را با هم مقايسه نماييم. در شكل زير روابط بين اين مفاهيم نشان داده شده‌اند مطابق شكل آزمودن و سنجش بخشي از اندازه‌گيري هستند و اندازه‌گيري نيز جزو ارزشيابي است. سنجش هم مستقل از آزمودن است و هم مي‌تواند علاوه بر آزمودن شامل فعاليتهاي ديگري نيز باشد. بنابراين، از چهار مفهوم مورد بحث، ارزشيابي كلي‌تر از همه است، بعد اندازه‌گيري، و آخر سر آزمودن و سنجش قرار دارند.

ارزشيابي

 

اندازه‌گيري

 

 

آزمودن

 

 

سنجش

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آزمون پيشرفت تحصيلي:

ارزشيابي پيشرفت تحصيلي را مي‌توان به صورت زير تعريف كرد:

سنجش عملكرد يادگيرندگان و مقايسه نتايج حاصل با هدفهاي آموزشي از پيش تعيين شده، به منظور تصميم‌گيري در اين باره كه آيا فعاليتهاي آموزشي معلم و كوششهاي يادگيري دانش‌آموزان يا دانشجويان به نتايج مطلوب انجاميده‌اند و به چه ميزاني.

ادامه نوشته

هدف‌هاي آموزشي

 هدف‌هاي آموزشي با هدف يادگيري:

·در برنامه آموزشي ابتدا اهداف‌هاي آموزش را بايد مشخص كرد و سپس بر اساس اهداف، برنامه‌ريزي را انجام داد.

براجراي برنامه‌ها بايد به نحو صحيح نظارت كرد. نتايج حاصله‌ از آموزش را مورد بررسي و ارزيابي قرارداد و در پي آن به دگرگوني‌هاي لازم در اهداف و برنامه‌ها دست يازيد.

چرخة برنامه‌ريزي آموزشي

يكي از متخصصان آموزش و پرورش با نام رادف تايلر (1970) در كتاب خود بنام اصول اساسي برنامه‌ريزي تحصيلي كه بوسيله دكتر تقي‌پور ظهير (1358) به فارسي ترجمه شده است، براي گزينش هدفهاي آموزش طرح هفت مرحله‌اي را پيشنهاد كرده است:

هدفهاي انتخاب شده از منابع سه گانه بالا هدفهاي كلي و موقتي هستند كه بايد از دو صافي فلسفه آموزش و پروش و روان‌شناسي پرورشي و يادگيري بگذرند تا به صورت هدفهاي قطعي قابل تجزيه و تحليل و تبديل به هدفهاي دقيق آموزشي در آيند ضرورت مراجعه به ملاكهاي فلسفه پرورشي و روانشناسي پرورش يكي اين است كه هدفهاي موقتي استخراج شده از منابع فوق غالباً بسيار زياد و گاه متناقض هستند كه بايد از ميان آنها هدفهاي مناسب و همخوان با يكديگر را انتخاب كرد. علت ديگر ضروري بودن ملاكهاي معين اينست كه ممكن است برخي از هدفهاي انتخابي با فلسفه اجتماعي و تربيتي حاكم بر جامعه مغايرت داشته باشند يا از لحاظ يافته‌هاي روانشناسي پرورشي و يادگيري قابل آموزش نباشند كه اينها نيز بايد كنار گذاشته شود يا تغيير و تعديل يابند.

ادامه نوشته

نمونه سؤالات به روش تیمز

 

در مواردی اتفاق می افتد که یک مساله واحد با بیانی ساده در دوره ابتدایی قابل حل است در حالی که همان مساله با بیانی دیگر می بایستی در سطح پایه سوم راهنمایی مطرح گردد.مثال زیر را توجه نمائید.

۲چتر با يك كلاه برابر است با ۲۸۰۰تومان و يك چتر و دو كلاه برابر است با ۲۶۰۰ تومان حالا

1.       کدامیک گران تر است؟ چتر یا کلاه؟   

2.      چقدر گران تر است؟ قیمت هر کدام چقدر است؟

در این مثال شکل انتخابی مساله را عینی تر و ملموس تر می کند و دست دانش آموز باز است که از چه روشی برای حل مساله استفاده نمائید. همین مساله را در سوم راهنمایی می توان بصورت زیر مطرح کرد:                  2800= y+ x2          مشاهده می کنید که در این مرحله باید دانش آموز x و y را                         

2600= x + y 2

بعنوان متغییر بشناسد،معادله را بفهمد و حل دستگاه را از اول آشنا شود.در ضمن x و y حالت ذهنی را تداعی می کند،معلوم نیست که آیا ما به ازای آن ها سیب هستند یا گردو یا ....؟ در ضمن این روش مستقیماً دانش آموزانرا به یک راه حل منحصر به فرد حل دستگاه بصورت کلیشه ای سوق می دهد. و راه حل های متنوعی بکار برده نخواهد شد.

پس:  یک چتر و یک کلاه   1800  = 3 :    5400   

           قیمت یک چتر          1000 = 1800 ـ  2800  

          قیمت دو کلا           1600  = 1000 ـ   2600  

          قیمت هر کلاه             800  = 2   :   1600                                

ادامه نوشته

مقدمه و تاریخچه تیمز و پرلز

          سابقه تیمز به سال 1950 بر می گردد که جمعی متخصص تعلیم و تربیت با همکاری یونسکو گروهی را تشکیل دادند و زیر بنای مطالعات پیشرفت تحصیلی را تشکیل دادند. و دبیر خانه اش در هلند می باشد این انجمن با توجه به ضرورت های زمانی ارزیابی از درس یا موضوع خاصی را پیشنهاد می دهد در صورت تصویب پروژه طرح اجرا و کشورهای علاقه مند هم می توانند در این آزمون شرکت کنند انجمن IEA (مطالعات     بین المللی در حوزه پیشرفت تحصیلی) از سال 1995 یک آزمون بین المللی با نام آزمون "تیمز" با موضوع ریاضی و علوم در برخی کشورهای جهان برگزار می شود. مطالعه بین المللی روندهای آموزشی ریاضیات و علوم(TIMSS) و آزمون "پرلز" برای اندازه گیری پیشرفت توانایی و مهارت خواندن. مطالعه بین المللی  پیشرفت سواد خواندن(PIRLS) ایران چندی است  که در سال 70 در این  آزمون آموزشی بین المللی مهم و معتبر عضو شده و  شرکت می کند. تیمز هر 4 سال یک بار و پرلز هر 5 سال یک بار اجرامی شود و میزان کاهش و افزایش در تغییرات آموزشی را تجزیه و تحلیل می کند و هدف تهیه داده و اطلاعات مقایسه ای در مورد عملکرد آموزشی کشورهای شرکت کننده برای بهبود و ارتقاء کیفیت فرآیند یاددهی – یادگیری در ریاضیات و علوم می باشد. نتایج آزمون تیمز رابطه معنی داری با توسعه یافتگی و عملکرد هر کشور در این زمینه دارد.

ادامه نوشته